درس اخلاق | تا فرصت زندگی باقی است؛ بر نیکی‌ها بیفزایید و خطاها را جبران کنید

بسم الله الرحمن الرحیم؛ الحمدلله ربّ العالمین، والصلاة والسلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین، ولعنة الله علی أعدائهم أجمعین.

متن روایت

أَخْبَرَنَا ابْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو عُمَرَ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِی أُسَامَةَ التَّمِیمِیُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا الْوَاقِدِیُّ مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الزُّهْرِیُّ، عَنْ یَزِیدَ بْنِ الْهَادِ، عَنْ هِنْدٍ بِنْتِ الْحَارِثِ الْفِرَاسِیَّةِ، عَنْ أُمِّ الْفَضْلِ، قَالَتْ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ) عَلَی رَجُلٍ یَعُودُهُ وَهُوَ شَاکٍ، فَتَمَنَّی الْمَوْتَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ): «لَا تَتَمَنَّ الْمَوْتَ؛ فَإِنَّکَ إِنْ تَکُ مُحْسِنًا تَزْدَدْ إِحْسَانًا إِلَی إِحْسَانِکَ، وَإِنْ تَکُ مُسِیئًا فَتُؤَخَّرُ تُسْتَعْتَبُ، فَلَا تَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ». (۱)

شرح روایت

عن أُمِّ الْفَضْلِ، قَالَتْ: دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ) عَلَی رَجُلٍ یَعُودُهُ وَهُوَ شَاکٍ، فَتَمَنَّی الْمَوْتَ.

پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای عیادت یکی از مسلمانان بیمار به دیدار او رفتند. آن مرد از بیماری و مشکلاتش شکایت داشت و آرزو می‌کرد که مرگش زودتر فرا برسد.

فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ): «لَا تَتَمَنَّ الْمَوْتَ؛ فَإِنَّکَ إِنْ تَکُ مُحْسِنًا تَزْدَدْ إِحْسَانًا إِلَی إِحْسَانِکَ».

پیامبر فرمودند: آرزوی مرگ نکنید و برای مرگ خود دعا نکنید؛ زیرا اگر انسان نیکوکاری باشید، با ادامه زندگی، بر نیکی‌های خود خواهید افزود.

اگر شما، ان‌شاءالله، چند سال دیگر زندگی کنید و جوان‌ترها نیز، ان‌شاءالله، شصت یا هفتاد سال دیگر زنده بمانند، طبیعتاً فرصت خواهید داشت که بر کارهای نیک خود بیفزایید و کفه حسناتتان را سنگین‌تر کنید. زندگی طولانی، با وجود زحمت‌ها، مشکلات و خطراتی که ممکن است به همراه داشته باشد، این فرصت ارزشمند را نیز در اختیار انسان قرار می‌دهد که اگر اهل احسان و تقوا باشد، روزبه‌روز بر حسنات خود بیفزاید.

وَإِنْ تَکُ مُسِیئًا فَتُؤَخَّرُ تُسْتَعْتَبُ، فَلَا تَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ.

اما اگر انسان گناهکار باشد و اهل احسان نباشد، به او فرصت بیشتری داده می‌شود تا از گناهان خود عذرخواهی کند و درصدد جبران برآید. واژه «تُسْتَعْتَبُ» به همین معناست؛ همان مفهومی که در دعاها با تعبیر «لَکَ الْعُتْبَی» آمده است. (۲)

بنابراین، تأخیر در فرا رسیدن مرگ، فرصتی برای عذرخواهی و جبران خطاهاست. پس فرصت زندگی، فرصتی ارزشمند است؛ مرگ را آرزو نکنید!

پاورقی‌ها

۱. امالی طوسی، مجلس سیزدهم، ص ۳۸۵. ترجمه روایت: ام‌فضل می‌گوید: رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) برای عیادت مردی به دیدار او رفتند. آن مرد از بیماری شکایت داشت و آرزوی مرگ می‌کرد. رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) به او فرمودند: «آرزوی مرگ نکن؛ زیرا اگر نیکوکار باشی، با زنده ماندن بر نیکی‌هایت افزوده می‌شود و اگر گناهکار باشی، فرصت می‌یابی از گناهانت عذرخواهی کنی؛ پس آرزوی مرگ نکنید.»

۲. من لا یحضره الفقیه، ج ۱، ص ... . مشخصات این ارجاع در متن ارسالی کامل نیست.

مشاهده و دانلود فیلم